KASALLIK

Reyno fenomeni

Reyno fenomeni — sovuqqa yoki emotsional stressga javoban barmoqlar (kamroq oyoq, burun uchi, quloq, til) tomirlarining vazospazmi natijasida rangning xarakterli o'zgarishi: oqarish (vazospazm), keyin ko'kim (sianoz, gipoksiya), oxirida qizillik (reaktiv giperemiya). Aholining 3-5% ida, ayollarda ko'p, asosan yoshlikda boshlanadi. Ikki shakli: 1) Birlamchi (Reyno kasalligi, 80%) — boshqa kasallik bilan bog'liq emas, simmetrik, engil, normal nailfold kapilyaroskopiya, normal autoantitelolar; yaxshi prognoz. 2) Ikkilamchi (Reyno sindromi) — birga keluvchi kasallik fonida (skleroderma 90%, SQYU, mixed CTD, dermatomiozit, RA, kriyoglobulinemiya, professional — viratsiya, polivinilxlorid; dorilar — beta-blokatorlar, ergot); asimmetrik, og'irroq, raqamli yarali va nekroz xavfi yuqori. Klinika: barcha simmetriya, sovuqda boshlanish, 15-20 daqiqa davom etadi, atrof iliklikda yengillik. Ikkilamchi shaklda — yarali, atrofik o'zgarishlar. Tashxis: klinik + nailfold kapilyaroskopiya (ikkilamchi shaklda anormal), ANA, anti-Scl-70, anti-tsentromer (skleroderma istisno qilish). Davolash: konservativ — issiq saqlash (qo'lqop, oyoq isitkichlar), chekishni tashlash, stress menejmenti, kofein/ergot/beta-blokatorlardan voz kechish. Dorilar (ikkilamchi yoki og'ir holatlarda): kaltsiy kanal blokatorlari (nifedipin), PDE5 ingibitorlari (sildenafil), prostaglandin (iloprost), bosentan refrakter yarali uchun.