KASALLIK

Gigant hujayrali arterit (Horton kasalligi)

Gigant hujayrali arterit (GCA, temporal arterit, Horton kasalligi) — yirik va o'rta arteriyalarni, ayniqsa karotis sistemasidan tashqari shoxlarini (temporal arteriya, oftalmik) zararlovchi granulematoz vaskulit. 50 yoshdan keyin eng ko'p uchraydigan vaskulit. Ayollarda 2-3 marta ko'p, 70 yosh atrofida cho'qqi. Polimiyalgiya revmatika bilan kuchli bog'liq. Klinika: yangi paydo bo'lgan, kuchli, doimiy temporal yoki oksipital bosh og'rig'i (eng ko'p — 75%); skalpda sezgirlik (yostiqqa boshini qo'yganda noqulay); jaw claudication (chaynashda jag' og'rig'i, 50%) — patognomonik; ko'rishning yo'qolishi (15-20% — amaurosis fugax, doimiy ko'rmaslik) — "medicheskaya extrennaya holat"; aorta arteritine kech progressiya (anevrizma, dissektsiya); konstitutsion belgilar (charchoq, isitma, vazn yo'qotish, kechki ter). Tashxis: ESR >50 mm/soat (klassik >100), CRP yuqori; temporal arteriya biopsiyasi — "oltin standart" (gigant hujayralar, intimal proliferatsiya); UTT ("halo" belgisi); KT/MR-angiografiya katta tomir uchun. Davolash: shubhada darhol yuqori dozada prednizolon (40-60 mg/kun) — biopsiyani kutmaslik (ko'rishning yo'qolishi xavfi); IV metilprednizolon ko'rish o'zgarishlarida; tosilizumab steroid-sparing; aspirin tromboz xavfini kamaytirish uchun.