KASALLIK

Betinim oyoqlar sindromi

Betinim oyoqlar sindromi (RLS, Willis-Ekbom kasalligi) — kechqurun va dam olish paytida oyoqlarda noqulay (tirjab, qichishuv, sanchish, "shusko") sezgilar va oyoqlarni harakatga keltirish istagi bilan kechuvchi sensomotor neyrologik kasallik. Aholining 5-10% ida uchraydi, ayollarda erkaklarga qaraganda 2 marta ko'p. Patofiziologiya: dofamin neyrotransmissiya buzilishi, miya temir yetishmovchiligi (substantia nigrada), genetik moyillik (BTBD9, MEIS1). Tashxis mezonlari (URGE): 1) Oyoqlarda noqulay sezgi va harakatga turtkilik istagi (Urge); 2) Dam paytida boshlanadi yoki kuchayadi (Rest); 3) Harakat bilan yengillik (Get up); 4) Kechqurun va kechasi kuchayadi (Evening). Asoratlari: uyqusizlik, kun davomida charchoq, depressiya, hayot sifatining pasayishi. Ikkilamchi sabablar: temir yetishmovchiligi (ferritin <75 ng/ml), homiladorlik, buyrak yetishmovchiligi, periferik neyropatiya. Davolash: temir yetishmovchiligini korreksiya qilish (po q, og'ir holatlarda IV); birinchi qator dorilar — alfa-2-delta ligandlar (gabapentin enacarbil, pregabalin); ikkinchi qator — dofamin agonistlari (pramipeksol, ropinirol — augmentatsiya xavfi sababli ehtiyotkorlik). Yengil holatlarda — uyqu gigienasi, kofein/alkogol/nikotinni cheklash.